50 başarısız startup ve hatalarından çıkarılacak 50 ders (15-30)

Barış Soydan

(Dosyanın ilk bölümünü okumak için tıklayın.)

16 - Trend.im

2011 yılında 200 civarı fırsat sitesinin çıkması fırsat takip sitelerini yarattı. Kullanıcıların yüzlerce fırsat sitesi arasında kendisine en uygun fırsatı bulması çok vakit aldığı için ortaya çıkan sitelerden biri de Trend.im’di. Fatih Kartal ve Engin Dumlu tarafından kurulan site, kullanıcıların farklı filtreler kullanarak kendilerine en uygun fırsatların önüne gelmesini sağlayan bir sistem temelinde çalışıyordu. O dönem fırsat sitelerinin popüler olmasından dolayı fırsat takip siteleri de ve Trend.im de oldukça ziyaretçi almaya başlamıştı.

Fakat özellikle 2012 yılından itibaren fırsat sitelerinde pazarın doyum noktasına gelmesi ve şirketlerin birer birer kapanmaya başlaması bu kulvardaki sitelerin takipçilerinin de azalması nedeniyle kapanmalarına neden oldu.

Ders: 200 tane fırsat sitesi, sadece internetin yeni gelişmeye başladığı Türkiye için değil nüfus ve ekonomi olarak dünyanın sayılı ülkeleri arasında yer alan ABD ve Japonya gibi pazarlar için bile fazla.

 

17 - Ilookforyou.com

Seni arıyorum anlamına gelen “ilookforyou.com”, premium hizmet veren, 25-45 yaş arası kadınlara özel arkadaşlık sitesi olarak 2014 yılında açıldı. Ilookforyou eğitimli, meslek sahibi ve meşguliyetleri nedeniyle özel hayatlarına zaman ayıramayan kadınları hedefleyen bir arkadaşlık sitesi olarak kurulmuştu. Ücretsiz üye olunabilen sitenin aynı zamanda ücretli üyelik alternatifleri de vardı. Aylık 199, yıllık 499 TL arasında değişen ücretler ile site daha çok üst segmette konumlanmaya çalışmıştı.

Sitenin üyeleri eşleştirmek için kullandığı sistem de oldukça profesyoneldi. Üyelik aşamasında, en sevdiğiniz yemekten beğendiniz filmlere, kendinizi tanımladığınız kişilik özelliklerinden favori hediyelerinize kadar bir dizi soruyu yanıtlıyordunuz.

Ders: Sitenin kapanmasının temel sebebi pazarın böyle bir ürüne ihtiyaç duymamasıydı. Facebook, Twitter, Instagram, Tinder gibi sosyal ağ sitelerinin popülerliği özellikle böyle ücretli bir sitenin kapanmasındaki en önemli sebep. Bir diğeri ise her ne kadar üst gelir grubunu hedefleyen bir site olsa da ücret talep etmesi. Tinder gibi dünya çapında kullanıcısı olan bir uygulama bile bir süre sonra fiyatlarını düşürdü.

 

18 - Pakette.com

Pakette.com Türkiye’de daha önce denenmşi bir sistemi biraz daha farklılaştırarak tekrar uygulayan bir siteydi. Her gün farklı ve indirimli bir ürün satışa sunan girişim, ana sayfada son üç günün ürünlerine yer veriyor, eğer üç ürünü de pakete atarsanız, kargo parası almayarak o döneme göre etkili bir promosyon da yapıyordu. Dört kişilik bir ekibin 10 aylık çalışması sonucu çıkan Pakette.com, bir yıl dolmadan kapanan siteler arasına katıldı. Tek ürün sisteminin daha önceden denenmiş ve tutmamış olması, siteye günlük olarak yüklenen ürünlerin zaruri bir ihtiyacı karşılayan ürünlerden çok (TV, bilgisayar, cep telefonu ya da kıyafet gibi) kullanılmasa da bir şey kaybettirmeyecek ürünlerin tercih edilmesi, başarısızlığa neden olan faktörlerin başında geliyor.

Ders: Müşterinin ne istediği, gerçekten neye ihtiyacı olduğunu analiz etmeden, iyi araştırmadan işe başlamayın.

 

19 - Tabletseminerler.com

Her kullanıcının kolayca erişebileceği, online olarak kayıt olup uzmanlarından satış, pazarlama, sosyal medya, girişimcilik, yaratıcılık, iş yaşamı ya da sağlık gibi farklı alanlardaki offline seminerlere katılabileceği bir sistem olan site 2013 yılında Hasan Aslanoba’dan da 500 bin TL yatırım almıştı. Tablet seminerler, M-Gen’in kurucusu Ufuk Tarhan ve Emrah Kaya tarafından kurulup Youth Holding bünyesinde geliştirilmişti. Sitenin başarısız olmasının iki sebebi var. İlki, eğitimlerin online olmaması. Diğeri ise kurucuların diğer işleri nedeniyle  siteye tam olarak odaklanamaması.

Ders: İnternet girişimi ek iş olarak yapılmaz.

 

20 - Magazoloji.com

Haziran ayında Tevfik Uyar ve Tuğçe Demirağ tarafından hediyelik eşya dikeyinde kurulan magazoloji.com, farklı ve daha yaratıcı hediyelik eşya almak isteyenlere özel bir alışveriş sitesi olarak konumlanmıştı. Sitede yaratıcı kupa, t-shirt, poster / afiş, oyun / oyuncak, ev
ve ofis ürünleri ve indirimli kitaplar bulmak mümkündü. Şirketin sahibi Tevfik Uyar, aylık online bilim dergisi Açık Bilim dergisinin kurucu editörleri arasında olmasının avantajı ile hitap ettiği kitleyi oldukça iyi tanıyan bir kişiydi. Fakat hedefledikleri kitlenin küçük olması ve yeterli sermaye birikiminin bulunmaması siteyi düşük cirolar nedeniyle kapanma sürecine götürdü.

Ders: Hedef kitlen birkaç kişi olmasın.

 

21 - Stilsos.com

2010 - 2013 yılları arasında grup satış ve e-ticaret sitelerinin arttığı bir dönemde çıkan bir diğer akım da sosyal ticaret girişimleri idi. Bukombin Modasor, Netmoda ve Stilgiyin gibi girişimlerin bulunduğu bu segmentte faaliyet gösteren bir girişim de Stilsos.com sitesi idi.

Galata Business Angels’dan 230 bin dolar yatırım da alan Reyhan Baylan tarafından kurulan Stilsos bir süre sonra kapandı. Baylan, iş modelinin gelir ortaklığı üzerine kurulu olduğunu ve üye başına elde edilen gelirin yetersiz kaldığını vurguladı.

Ders: Girişiminizin bir sene içinde batmasını istemiyorsanız, iş planınız ne kadar iyi olursa olsun yeterli sermayeyi toparlamadan yola çıkmayın.

 

22 - Whonear

Whonear Gökhan Örün tarafından 2011 yılında piyasaya sunulan bir aplikasyon. Kişilerin konum bilgilerini baz alarak yakın mesafede bulunan arkadaşlarını bildirim olarak sunuyordu. Türkiye ve yurtdışında pek çok startup yarışmasında dereceye de giren uygulamanın iOS ve Android uygulamaları mevcuttu. 2013’ün başlarında kapanan girişimin yaşadığı en büyük sorun olarak yeterli sermayesinin olmayışı gösteriliyor.

Ders: Başlangıç yatırımı önemli.

 

23 - Go220

Go220, fırsat sitelerinin yoğunlaştığı bir dönemde niş bir fırsat sitesi olarak piyasaya girdi. Tüketici elektroniğine odaklı olan sitenin kurucuları Şevket Başev, Tansu Gülaydın, Dost Karaahmetli, Bülent Elçin ve Altuğ Beşer’di. Site her gün dördü yeni olmak üzere yedi farklı ürünü satışa çıkarıyor ve fırsat sitelerinin temel mantığına uygun olarak 48 saat boyunca satışa sunuyordu. Go220 her ne kadar niş bir segmentte olsa da Limango Tech ve Teknop gibi önemli rakipleri vardı.

Ders: İşe başlamadan önce pazarı tanı.

 

24 - Céidot

Céidot, Ankara merkezli Türkiye’nin en büyük oyun şirketlerinden biri olarak 2004 yılında Bilkent Üniversitesi Teknokenti’nde kuruldu. Céidot’un en popüler oyunu olan Umaykut üç yıl içinde 3,5 milyon oyuncu kazandı. Fakat gelir modelini tam olarak oturtamamıştı. Oyuncu sayısının artması arka plandaki bakım maliyetlerini artırıyordu. Şirket bu dönemde Umaykut’u Peak Games’e sattı. Satışın ardından Ceiron Wars oyunu üzerine ağırlık veren ekip, Amerika ve Rusya ziyaretlerinin ardından 2013 yılında Ceiron Wars oyununu yayınladı. Deneyiminden kurgusuna kadar oldukça gelişmiş ve detaylı bir şekilde hazırlanan oyun, iş planındaki aksaklıklardan dolayı bir türlü bekleneni veremedi ve şirket 2013 yılı sonunda kapandı. Céidot’un kapanma sebebi, şirketin kurucusu Erkan Bayol’un da söylediği gibi gelir modelini
ve iş modelini tam olarak oturtamamaktı.

Ders: Mühendisler içeriğe ve yazılıma, uzmanlıkları gereği daha çok odaklandıkları için işin önemli kısımlarını kaçırabiliyorlar.

 

25 - Youlike.com

İtiraf.com, Uzman.tv ve İstanbul.net sitelerinin kurucusu Ersan Özer’in uzun süreli bir planlama sonrasında yedi ortağı ile birlikte kurduğu Youlike sitesi, tüm dünyada ortak zevkleri olan insanları bir araya getirmeyi hedefliyordu. 300 bin lira sermaye ile kurulan şirketin ortakları arasında Gittigidiyor.com’un kurucularından Burak Divanlıoğlu ve Serkan Borançılı, yine internet dünyasının yakından tanıdığı Aydonat Aysever, Levent Gültan, Can Karatoprak ve Oğuz Göker bulunuyordu. Siteyi ilk olarak New York’ta açan ekip Youlike.com ve Ulike.com gibi alan adlarını o dönem 100 bin dolara satın almıştı. Türkçe’nin yanı sıra İngilizce, Portekizce, İspanyolca ve Fransızca gibi versiyonları da hazırlanan Youlike.com’un İstanbul ofisi de kurulmuş, Wired dergisi tarafından Avrupa’nın en çok dikkat çeken girişimleri kategorisinde 2013 yılında ilk 10’a girmişti. İlk olarak dating (arkadaşlık) sitesi olarak kurulan Youlike daha sonra strateji değişikliğine gitti ve sosyal ağ sitesi olarak devam etmeye çalıştı. Sitenin tasarımında da büyük değişikliklere giden ekip, bir sür sonra havlu attı.

Ders: Girişiminizi baştan doğru kurgulayın.

 

26 - Fit&color.com

Sadece erkek giyim üzerine odaklanan Fitandcolor, bankacılık sektöründe kariyer yapan iki kardeş, Zeynep Kılınçoğlu ve Hüsnü Kılınçoğlu tarafından kurulmuştu. Aslanoba’dan 1 milyon TL yatırım alan sitenin bir diğer küçük yatırımcısı ve danışmanı ise e-ticaret sektöründeki tecrübesi ile bilinen Sina Afra idi. Hedef kitlesi 20-45 yaş arası çalışan erkekler olan site, giyim ürünlerinin tasarımını ve üretimini Türkiye’de yaptırıp kendi markası ile satıyordu. Moda sektörünün doğası gereği marka yaratmak zorunda olan site, offline’a kıyasla büyük fiyat avantajına sahip olsa da, iş modeli gereği hızlı büyüme olabilecek durumda değildi.

Ders: Pazar araştırması, pazar araştırması, pazar araştırması...

 

27 - Lokum.com

Yemeksepeti tarafından yöresel ürünler satmak amacıyla 2014 yılında kurulan Lokum.com, Türkiye’nin değişik yerlerinden getirttiği organik ürünlerin satışını yapıyordu. Mart 2015 tarihinde kapanan sitenin lojistik masrafları çok yüksekti. Ürünlerinde firenin yüksek olması bir başka sorundu. Fiyat politikası nedeni ile küçük bir hedef kitleye hitap ediyor olması ise başka bir sorundu.

Ders: E-ticarette en zor tutunan girişimler, niş segmentte olanlar.

 

28 - Etiqadd.com

2011 yılı sonunda mobil alanda faaliyete başlayan Etiqadd.com, Göker Toplu ve Aleksi Komorosano tarafından kurulmuştu. Markaları tüketicilerle, sosyal medya ve akıllı telefonları aracılığıyla bir araya getiren lokasyon bazlı sosyal alışveriş ve moda ağı olarak tanımlanabilir. Site 2012 yılında web sayfasına ağırlık vererek strateji değişikliğine gitti. Sistem, kullanıcıların platformda yer alabilmesi için ürünlerin etiketlerindeki barkodları okutmaları prensibine dayanıyordu. Kullanıcılar siteye yüklenen ürünleri görebiliyor, keşfet butonu ile başka kullanıcılara ait ürünleri keşfedebiliyorlardı. 250 binden fazla ürünün yer aldığı sitede 15 marka ile işbirliği yapılmıştı. E-ticaret pazarına yaratıcı bir fikirle adım atan girişim 2013 yılı başında kapandı. Sosyal alışveriş mantığının Türkiye’de internet kullanıcıları arasında henüz olgunlaşmamış olması Etiqadd gibi başarılı fikirlerin hayat bulmasını engelliyor.

Ders: Erken öten horozun…

 

29 - Firsatkoltugu.com

2010 yılı sonrasında yüzlerce fırsat sitesi açıldı. Türkiye’deki pazarın doyum noktasına ulaşmasının ardından bu sitelerin çoğu kapanırken, bir kısmı normal e-ticaret sitesine dönüştü, çok az bir kısmı ayakta kalabildi. Bu furyada hayata geçirilen sitelerden biri, seyahat sektörüne yönelik hazırlanan Firsatkoltugu.com’du.

Site, otobüs ve uçak şirketlerinin indirimli biletlerini satıyordu. Faruk Taşdemir ve Mustafa Bahadır tarafından Mart 2012’de kurulan site 2012 sonunda kapandı.

 

30 - Sporcum.com

Türkiye’nin spor ve günlük yaşam alanındaki ilk e-ticaret sitelerinden biri olan Sporcum.com, 70’in üzerinde markaya ait on binlerce ürünü birarada bulabildiğiniz bir siteydi. 2010 yılı sonunda kurulan girişim Tiger Global ve Mynet’in sahibi Emre Kurttepeli’den iki defa yatırım almıştı. 2012 yılında Webrazzi E-Ticaret Konferansı’nda konuşan Sporcum.com Genel Müdürü Ahmet Abamor, ayda 100 bin TL’nin üzerinde reklam ve pazarlama harcamalarının olduğunu söylemişti.

Ürün videoları ve birçok ürüne ait teknik detaylar, Sporcum.com’un başarıyla yürüttüğü işlerden biriydi. Fakat kendi müşteri kitlesini oluşturamama ve ciroyu artıramama gibi sebepler Sporcum.com’un da kapanmasına neden oldu.

Ders: Pazarlama her şeyden önce gelir.