Tıp Bilimine Yön Veren 100 Türk

Kurtuluş Öztürk


50. FERİDUN CAHİT TANYEL
Kasık bölgesi cerrahi hastalıkları ile ilgilenmektedir.


Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı’nda çalışmalarını sürdüren Prof. Dr. Feridun Cahit Tanyel, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fakülte Kurulu ve Yönetim Kurulu üyelikleri, Hacettepe Üniversitesi Deney Hayvanları Etik Kurulu Başkanlığı, Bilimsel Araştırmalar Birimi Tıp ve Sağlık Bilimleri Alt Komisyonu Başkanlığı, Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu üyeliği, European Association of Pediatric Surgeons Bilimsel Kurul üyeliği, Hacettepe Üniversitesi Bilim ve Sanat Ödülleri değerlendirme komisyonu üyeliği, Hacettepe Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü Müdürlüğü ve Doku ve Organ Nakli Merkezi Müdürlüğü görevlerini yürütmüştür.

Türkiye Bilimsel Teknik Araştırma Kurumu, Hacettepe Üniversitesi Araştırma Fonu, Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi ve Eczacıbaşı Bilimsel Araştırma ve Ödül Fonlarınca desteklenen çeşitli projeleri yürütmüştür. 1990-1991 döneminde Fulbright bursu ile Wisconsin Üniversitesi Tıp Fakültesi Cerrahi Bölümü’nde çalışmıştır. TÜBİTAK teşvik, Hacettepe Üniversitesi Bilim, Sedat Simavi Sağlık Bilimleri, TÜBİTAK Bilim ödülleri kazanmıştır. 2002 yılında Türkiye Bilimler Akademisi Asli üyeliğine seçilmiştir. TÜBİTAK Bilim Kurulu Üyeliğine atanmış, bu dönemde TÜBİTAK Kurumsal Etik Kurulu ve TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu üyeliklerinde de bulunmuştur. European Journal of Pediatric Surgery yardımcı editörlerindendir. Journal of Pediatric Surgery başta olmak üzere, çeşitli dergilerde danışman olarak görev almaktadır.

Bilime en önemli katkıları testisin inişi, fıtık hidrosel ve inmemiş testis konularını açıklamaya yöneliktir. Çocuk Cerrahisi Eğitimi ve Geliştirme, Türkiye Çocuk Cerrahisi ve Fulbright dernekleri üyesidir.



49. TAYFUN ÖZÇELİK
Genetik haritalama ve genom dizilemesi ile kalıtsal hastalıklarla ilişkili genlerin aydınlatılması başlıca araştırma konusudur.


Prof. Dr. Tayfun Özçelik, insan genetiği alanında kalıtsal hastalıkların moleküler temellerinin belirlenmesini amaçlayan bilimsel çalışmalar yapmaktadır. 1979-1986 yılları arasında İstanbul Tıp Fakültesi, Oxford, Cenevre ve Yale Üniversiteleri’nde tıp eğitimi almıştır. 1986-1987 Ludwig- Maximillian Münih Üniversitesi, Fizyoloji Enstitüsü’nde, 1987- 1989 Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi, İnsan Genetiği Anabilim Dalı’nda, 1989-1993 Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Howard Hughes Tıp Enstitüsü’nde fizyoloji ve insan genetiği alanlarında araştırmalarını yürütmüştür. 1991 yılında Tıbbi Genetik uzmanı olmuştur.

İnsan Genom Projesi kapsamında 18.kromozomun haritalanmasında yer almış, Prader-Willi sendromu, Charcot-Marie-Tooth tip 1A ve tip VIII glikojen depo hastalıkları ile ilişkili genleri tanımlanmıştır. 1992 yılında Nature Genetics dergisi tarafından yılın en önemli bilimsel gelişmesi seçilmiştir. Prader-Willi sendromu’nun geninin bulunması makalesi Stanford Tıp Fakültesi girişinde bulunan keşifler yolunda granit üzerine işlenmiş olarak yer almaktadır. 1993 yılında Türkiye’ye dönerek İstanbul Üniversitesi, Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAM), Genetik Anabilim Dalı’nın kurucu başkanlığını yapmıştır. Ülkemizde DNA incelemesine dayanan ilk kimliklendirme çalışmalarını Adalet Bakanlığı, Adli Tıp Kurumu ile işbirliği içinde yürütmüştür. 1995 yılında Bilkent Üniversitesi’ne katılmıştır. Halen Fen Fakültesi Dekanı olarak görev yapmaktadır.

Ülkemizde yürütülen araştırmalarla ailesel pediatrik kanserlerin nedeni MLH1 genini; insanlarda el- ayak üzerinde yürüme ile ilişkili Ünertan sendromdan sorumlu VLDLR, WDR81, ATP8A2 genlerini ve esansiyel tremor - Parkinson hastalıkları ile ilişkili HTRA2 genini tanımlamıştır. 2016 yılında sonuçlanan, 19 ülkeden 180 araştırmacının katılımı ve yaklaşık 100 milyon dolar bütçe ile yürütülen Akdeniz Havzası ve Orta Doğu Bölgesi Genom Projesi’nin önderliğini yapmıştır. TÜBİTAK Bilim, Bayındır Bilim, GATA Bilim ve TÜBİTAK Teşvik Ödülü sahibidir. Türkiye Bilimler Akademisi Asli Üyesidir.



48. BÜLENT C. URMAN
Üreme sağlığı ve İnfertilite konusunda çalışmaktadır.


1982 yılında Ankara Tıp Fakültesini bitiren Bülent Urman, 1984-1989 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinde Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalında ihtisasını yaptı. 1989-1991 yılları arasında Kanada’nın Vancouver şehrinde British Columbia üniversitesinde Reprodüktif Endokrinoloji ve İnfertilite üst uzmanlık eğitimi alan Urman, 2005-2007 yılları arasında TSRM (Üreme Sağlığı ve İnfertilite Derneği) Genel Sekreterliği ve 2007-2011 yılları arasında da başkanlığı yapmıştır. 2010 yılında Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği Yönetim Kurulu Üyeliğine seçilmiştir. 2010 yılında Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyeliğine atanmıştır ve 2011 yılında da Profesör olmuştur.

American Society of Reproductive Medicine (ASRM), American Society of Reproductive Surgeons üyesidir. European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE): Bu kuruluşun iki Türk Bilim insanından biri olarak Board of National Representatives (Ulusal Temsilciler Komisyonu) üyesidir. Ayrıca Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (TJOD) ve İstanbul Jinekoloji ve Obstetrik Derneği üyelikleri bulunmaktadır.



47. MUSTAFA TEKİN
Genetik, mutasyon analizi, moleküler tıp ve moleküler genetik alanlarında uzmanlaşmıştır.


Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni dereceyle bitiren ve halen Amerika’da Dr. John T. Macdonald Vakfı İnsan Genetiği Anabilim Dalı’nda Profesör olan ve buranın başkanlığını yürüten Mustafa Tekin, genetik eğitimini ise Virginia Commonwealth Üniversitesi’nde tamamladı.

Tekin, çeşitli genetik bozuklukların fenotipik ve genotipik karakterizasyonu üzerine araştırmalarını yoğunlaştırmaktadır. Klinik ve moleküler genetik uzmanı olan Tekin’in Laboratuvarı, mutasyonlarla bozulduğunda insanlarda hastalıklara neden olan çok sayıda gen keşfetmiştir. Çalışma ve araştırma alanı olan Mutasyonlarla ilgili çok sayıda yayını bulunmaktadır. Tekin, genetik değerlendirmelerin hastalara fayda sağlayabileceği diğer uzmanlıklara genişletilmesi için çalışmalar yapmaktadır.

Çeşitli bozuklukların genetik karakterizasyonu konusunda dünyaca ünlü bir uzman olan Tekin’in özellikle işitme kaybı alanındaki genetik bozuklukları araştırdığı yeni bir projesi mevcuttur. Duyu kaybı üzerine çalışırken bulduğu gen ile hastalığın tanı ve tedavi kısmına yardımcı olmuştur.



46. YUSUF ALPER SÖNMEZ
Diyabet üzerine önemli araştırmaları bulunmaktadır.


Lisans, Tıpta Uzmanlık ve Yandal Uzmanlığı eğitimlerini Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde alan Yusuf Alper Sönmez, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi’nde Prof. Olarak çalışmalarına devam etmektedir. Türkiye’de Erişkin Diyabet Hastalarında Glisemik ve Diğer Metabolik Parametrelerin Regülasyon Durumunun Araştırılması (TEMD Çalışması); Ailevi Hiperkolesterolemi Kayıt Çalışması: Türkiye’de Klinik Durum Tespiti (A-HIT 2), gibi önemli projelerde görev almıştır.

Amerikan Endokrin Derneği (Endo Society), Türkiye Endokrin ve Metabolizma Derneği, Avrupa Endokrinoloji Derneği ve Türk Kardiyoloji Derneği’ne üyedir. Türk Diyabet Vakfı ve Diyabet Cemiyeti tarafından düzenlenen kongrelerde yaptığı sunumlarla önemli ödüllerin sahibi olmuştur. Özellikle diyabet ve obezite konusunda dersler vermektedir. Pek çok uluslararası yayında makaleleri yayımlanmıştır.



45. SERHAT ÜNAL
Özellikle HIV/AIDS, Hastane Enfeksiyonları üzerinde çalışmaktadır.


Dr. Serhat Ünal, 1981 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuştur. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde İç Hastalıkları (1981-1985) ve infeksiyon hastalıkları (1989-1990) uzmanlık eğitimi almıştır. Prof. Dr. Ünal, Amerika Birleşik Devletleri Harvard Tıp Fakültesi New England Deaconess Hastanesi İç Hastalıkları Departmanında da İnfeksiyon Hastalıkları (1990-1992) Uzmanlık eğitimi almıştır. 2003-2007 yılları arasında European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases «Nosokomiyal İnfeksiyonlar Çalışma Grubu» Başkanlığı, 2009 yılında EFIM Kongre Organizasyon Komite Başkanı ve Kongre Başkanı görevlerini yürütmüştür.

Ünal, 2000 yılında kurulan Türk Hastane İnfeksiyonları Derneği’nin kurucu başkanıdır. Ayrıca 2010 yılında da Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği’nin de başkanlığına seçilmiştir. 2001-2013 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı başkanlığı görevini yürütmüştür. 2013 yılından itibaren Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanlığı’na atanmış ve halen bu görevini sürdürmektedir. Gram pozitif bakterilerde değişik antibiyotiklere direnç mekanizmaları, moleküler biyoloji tekniklerinin infeksiyon hastalıkları tanısında kullanımı ve HIV infeksiyonu araştırma ilgileri arasındadır.

Ünal, İhsan Doğramacı Ödülü; Royal Hospital for Sick Children, Glasgow, İskoçya (1980), Eczacıbaşı Tıp Teşvik Ödülü (1995), TÜBİTAK Tıp Teşvik Ödülü (1996), Gönüllü Kuruluşlar Kadın Sağlık Komisyonu (KASAKOM)- Milenyum Gönüllüleri Üstün Hizmet Ödülü (HIV/AIDS alanında yaptığı çalışmalardan dolayı)(2002), Rotary Yılın Başarılı Adamı Ödülü (2006) ve The Centenary Medal of Polish Society of Internal Medicine, Polonya (2008) ödüllerini almıştır.



44. MERAL BEKSAÇ
Hematoloji alanında uzmanlaşmıştır.


Hacettepe Tıp Fakültesi’nden mezuniyeti takiben iç hastalıkları eğitimini Ankara Yüksek İhtisas hastanesi’nde İmmunoloji ve Doku Tiplendirme Laboratuvarlarını kurulması izlemiş ve İç hastalıkları doçentliği ünvanını almıştır (1987). Eğitimi süresince Karolinska Hospital, Stockholm (1983-1984), Heidelberg Universitesi, Royal Marsden Hospital, London University College Hospital ve Stanford gibi birçok saygın kuruluşta çeşitli sürelerde araştırmacı olarak çalışmıştır. Ankara Tıp Fakültesi’nde hematoloji yan dal ihtisasını tamamladıktan sonra aynı bilim dalı içerisinde doku tiplendirme, moleküler hematoloji ve akım sitometri laboratuvarlarını kurarak hematodiagnostik yüksek lisans programını başlatmıştır. Takiben Ankara Üniversitesi’nde Türkiye’nin ikinci akraba dışı doku bankasını kurmuş ve ülke çapında 500’ü aşkın naklin gerçekleşmesine katkıda bulunan bu yapılanmanın ABD ve Dünya’daki benzerleri ile uluslararası iletişim ve işbirliğini oluşturmasını yürütmesini sağlamıştır.

Bu birikim ile 1994’ten başlayarak ülkemizde ilk kez kordon kanı kök hücrelerinin insan kullanımına girmesi, ilk kordon kanı nakli (1995), ilk akraba dışı kordon kanı nakli ve ilk -tek uluslararası akredite (FACT/NETCORD) Akraba Dışı Kordon Kanı Bankası’nı kurmuştur. Son dönemde kalıntı hastalık ölçümünün tedavide gereği konusunda ülkemizde öncül rol oynayarak bu alandaki çalışması 2017’de New York’taki Lenfoma&Miyeloma kongresinde en başarılı temel bilim araştırması ödülüne layık bulunmuştur. Ankara Üniversitesi bünyesinde geliştirilen yeni ilaç molekülleri ile in vitro anti-miyelom etkisine yönelik sonuçlar iki patent başvurusuna yol açmıştır.

Prof. Beksaç halen Balkan Miyelom Çalışma Grubu’nun başkan yardımcılığını, Türk Hematoloji Derneği’nin İmmunohematoloji alt komite başkanlığını, Türkiye kemik İliği Transplantasyon Vakfı’nın başkanlığını yürütmektedir.



43. MEHMET KANBAY
Böbrek hastalıkları üzerine çalışmaktadır.


Prof. Dr. Mehmet Kanbay, 2000 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa İngilizce Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. İç Hastalıkları ihtisasını 2005’te Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamladı. Dünya Nefroloji Derneği bursu ile nefroloji ihtisası için 2007-2008 tarihleri arasında Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde klinik fellow olarak çalıştı. 2010 yılında Doçent unvanını aldı.
Nefroloji alanında yapmış olduğu çalışmalar nedeni ile 2013 yılında Avrupa Nefroloji Derneği Seçkin Akademisi Üyeliği’ne seçilmiştir (Distinguished Fellow of European Renal Associaton; FERA).

2014 yılında nefroloji alanında yapmış olduğu çalışmalar nedeniyle TÜBİTAK bilim teşvik ödülünü kazanmıştır. 2015 yılında Profesör unvanını almıştır. Nefroloji alanında 200’den fazla makalesi olup birçok derginin yayın kurulu üyesidir. Avrupa Nefroloji Derneği dergisi olan Clinical Kidney Journal dergisinin Kardiyovasküler Hastalık ve Hipertansiyon bölüm editörüdür. Eylül 2014’ten itibaren Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı’nda görev yapmaktadır.



42. NEJAT AKAR
Çocuk sağlığı, pediatrik hematoloji ve moleküler genetik araştırmaları yapmaktadır.


Tıp ve ihtisas eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamlayan Prof. Dr. Nejat Akar, çocuklarda Akdeniz Kansızlığı gibi kalıtsal hastalıklar üzerine çalışmalar yapmaktadır. Akar, özellikle Ailevi Akdeniz Ateşi hastalığının moleküler genetiğini araştırmıştır. Özellikle çocuklarda gözlenen çinko eksikliği ve Pika sendromu konularında araştırmaları bulunmaktadır. Uluslararası alanda faaliyet gösteren birçok derneğe üyeliği bulunmaktadır. Ayrıca Türk Hematoloji Derneği, Thromboz Hemostaz ve Anjioloji Derneği üyesidir.

TOBB ETÜ Hastanesi’nde araştırmalarını sürdürmektedir. İtalya (Cagliari Üniversitesi) ve ABD’de (National Institute of Health/National Cancer Institute) moleküler genetik konusunda çalışmalarda bulundu. 1987’den itibaren kurucusu olduğu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim dalı, Pediatrik Moleküler Genetik Bilim dalında öğretim üyesi olarak çalıştı. 2004-2006 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı başkanlığı; 2001-2008 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü kurucu müdürlüğünü yaptı. Çeşitli yayınlarda sosyal pediatri ile ilgili yazıları yayınlandı.

1989 yılı TÜBİTAK Araştırma Teşvik Ödülü, 1995 Prof. Dr. Bahtiyar Demirağ Ödülü, 2000 yılı Ankara Üniversitesi Araştırma ödülü sahibidir. “Birinci Dünya Savaşı ve Çocuklar”; “Bozkır Çocuklarına Bir Umut: Ord. Prof. Dr. Albert Eckstein” gibi kitaplar yazmıştır.



41. SELİM MEHMET ARCASOY
Akciğer nakli konusunda çalışmaktadır.


Tıp eğitimini Ege Üniversitesi’nde tamamlayan Selim M. Arcasoy, Columbia Üniversitesi’nde Akciğer ve Kritik Bakım biriminde çalışmalarını sürdürmektedir. Dünyada en zor organ nakillerinden biri sayılan akciğer transplantasyonunu gerçekleştirebilen sayılı hekimler arasında yer almaktadır. Akciğer nakli sonrası hasta sağ kalım oranlarının yükseltilmesiyle ilgili çalışmalar yapmaktadır.

Arcasoy, Amerikan Organ Nakli Derneği, Amerika Toraks Derneği, Uluslararası Kalp ve Akciğer Transplantasyonu Derneği gibi kurumların üyesidir. 2002 yılından beri her yıl Amerika’nın en iyi doktorları listesinde yer almaktadır. Arcasoy’un başlıca araştırma alanları arasında akciğer nakli öncesi ve sonrası ilerlemiş akciğer hastalığı olan hastaların sonuçları, transplant sonrası komplikasyonlar, klinik çalışmalarla transplant sonrası immünsüpresyonun optimizasyonu ve organ reddi ve diğer transplantasyon sonrası tanı için genetik test çalışmaları yer almaktadır.

Uzmanlık alanları arasında ise Akciğer Transplantasyonu, Gelişmiş Akciğer Hastalığı, İnterstisyel Akciğer Hastalığı, Pulmoner Tromboembolizm ve Nadir Akciğer Hastalıkları bulunmaktadır.