Türkiye Cumhuriyeti vs Birleşik Krallık

Turkishtime Dergi

Geçmiş dönem ticari ilişkileri, pandemi süreci ve gelecek projeksiyonu…

Geçen haftaki yazımı okuyanlar hatırlayacak; Türkiye, Çin ilişkilerini bu formatta periyodik olarak incelemiştik; Bundan sonraki süreçte dış ticaretimiz açısından değerli olan ve olacak ülkeleri incelemeye devam edeceğiz.

Bugün yapacağım değerlendirme, iki ülke arasında üç farklı zaman dilimine yönelik olacak; İlk bölümde Türkiye Cumhuriyeti ile Birleşik Krallık (İngiltere, Kuzey İrlanda ve bazı adalar; nüfus 65.1 milyon olup;55 milyonu İngiltere’de yaşamaktadır.) arasındaki ticaretin son yıllardaki seyri; ikinci bölümde pandemi sürecini kapsayan 2020 yılının ilk 6 aylık bölümü; son bölümde ise pandemi süreci sonrasındaki projeksiyona yönelik olacaktır.

İki ülke arasındaki dış ticaret ilişkileri;

Öncelikle Türkiye – İngiltere arasında son 6 yıldaki karşılıklı ticarete bakalım; 2013 yılında Türkiye’nin Birleşik Krallık’a ihracatı 8.5 milyar dolar iken; ithalatı 6.2 milyar dolar olup; iki ülke arasında 14.7 milyar dolar dış ticaret hacmi oluşmuştur. Türkiye lehine dış ticaret fazlası 2.3 milyar dolardır. 2017 sonuna kadar ihracat, ithalat rakamları dengeli sürerken; 2018 yılında ihracatımız yüzde 20 artış gösterirken ithalatımız da yüzde 15 civarında artmış; dış ticaret hacmi 18.4 milyar dolara çıkmıştır. 2019 yılında İngiltere’den ithalatımız yüzde 30 daralmış; dış ticaret fazlamız 5.3 milyar dolara çıkmıştır.

Pandemi sürecinde ilişkiler;

Pandemi sürecinin başında, tüm dünya; hastalığın sadece Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC)’de kalacağını ve yayılmayacağını düşünmüş; Türkiye ise bu süreçte özellikle İngiltere pazarı başta olmak üzere ÇHC ihraç pazarlarından büyük bir pay alabileceğimiz fikrine sahip olmuştu. Bu oluşması muhtemel boşluk tüm dünya ülkelerinin iştahını kabartırken, aniden hastalık önce Avrupa’ya ardından İngiltere’ye sonra ülkemize ve tüm dünyaya yayılmıştır. Sonuçta dünya ticareti ani bir yavaşlama trendine girmiştir.

Geçen iki yılın temposu ile yıla başlayan Türkiye; İngiltere’ye 2020 yılı ilk 3 ayında 2.5 milyar dolar ihracat yapmış; başlayan salgın nedeni ile Nisan ayında ihracat aylık bazda yarı yarıya düşerken Mayıs ayında kendini hızlıca toparlamış olup; Haziran ayında da geçen seneki seyrine dönecek şekilde hızlı bir artış göstermiştir.

Bu dönemde, iki devletin arasındaki Swap görüşmeleri, Brexit sonrası serbest ticaret anlaşması değerlendirmeleri ve yerel yönetimlerin Türkiye’deki yatırımlar için aldıkları krediler en çok dikkat çeken gelişmeler olmuştur.

İki ülke arasındaki gelecek projeksiyonu beklentim; üç alt başlığa özellikle dikkat çekmek isterim!

  • Brexit Süreci,
  • Olası karşılıklı yeni vergiler
  • Serbest ticaret anlaşmaları

İngiltere, 1973 yılından itibaren Avrupa Birliği üyesidir.  Türkiye ile AB arasında 1996 yılından itibaren yürürlükte olan Gümrük Birliği sayesinde Türkiye'den İngiltere'ye ATR belgesi ile gümrük vergisiz ihracat yapılabilmektedir. Öte yandan İngiltere'nin Brexit Referandumu ile AB üyeliğinden 2019 Aralık ayında kesin ayrılma kararı almasının, Türkiye ile İngiltere arasındaki ticari ilişkilerin üzerinde mutlak etkisi olacaktır. 

Brexit sonrası İngiltere, Gümrük Birliği içinde kalmaya devam ederse, bu durumda Türkiye ile İngiltere arasındaki ticari ilişkilerde bir değişiklik beklenmemektedir. İngiltere'nin Gümrük Birliği içinde kalmaması ve AB ile bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalaması durumunda, Türkiye'nin de ikili ticari ilişkilerin devamlılığı açısından İngiltere ile bir STA mutlaka imzalaması beklenmektedir. Çünkü geçen sene gerek Vietnam gerek Latin Amerika ile STA imzalayan Avrupa Birliği’nin Birleşik Krallık ile yapacağı bir STA’ya karşılık verememiz durumunda ticaretimizde mutlak daralma olacaktır.

Birleşik krallık yıllarca Almanya’dan sonra en büyük ihracat pazarımız olmuştur. Bundan sonraki süreçte çok ciddi emek verilmeli, bu ülke ile yapılacak bundan sonraki görüşmeler için Türkiye’nin en iyi bürokrat ekibi sadece bu iş için görevlendirilmelidir.

Güzel bir hafta olsun.

Selçuk Şağban
Gers Danışmanlık A.Ş.
Yönetim Kurulu Başkanı